Ռեժիմի գաղափարախոսությունը և այն ապահովող կուսակցությունները. մաս 1
«Если вы произнесёте достаточно большую ложь и будете её повторять, то люди в итоге в неё поверят»
Юриспруденция - продажная девка политики
Чтобы в ложь поверили, она должна быть ужасающей
Собственность обязывает и крепко привязывает
Мы добиваемся не правды, а эффекта.
Йозеф Геббельс
Если у человека есть совесть, то это не значит, что ему ничего не нужно.
Чем меньше совести, тем больше всего остального
Идиот - это член большого и могущественного племени, влияние которого на человечество во все времена было подавляющим и руководящим.
“Законы Мэрфи”
Վերը նշված մեջբերումները, կարելի է ասել, լիովին բնորոշում են Հայաստանում իշխող ռեժիմի և նրան սպասարկող կուսակցությունների իրական գաղափարախոսությունն ու գործելակերպը, կոալիցիայի մաս են կազմում նրանք թե չէ, բացարձակ էական չէ:
Սկսենք կոալիցիայից.
1. Հանրապետական կուսակցություն.
Այս կուսակցությունը հիմնվել է 90-ականների սկզբին` վաղամեռիկ Աշոտ Նավասարդյանի կողմից և որպես գաղափարախոսություն ունեցել է Նժդեհի տեսությունը: Վիճելի հարց է, թե Նավասարդյանի ողջ լինելու դեպքում հանրապետականը նույն ազգայնական, մի ավտոբուս անդամներ ունեցող խմբակը և նրա 21-րդ դարին անհարիր ազգայնական գաղափարախոսությունը Հայաստանում իշխող կդառնա՞ր թե չէ: Պարզաբանեմ։ (Թող ներեն ինձ Վազգեն Սարգսյանի կողմնակիցները, բայց այն ինչ ես հետագայում շարադրելու եմ, բացարձակ ճշմարտություն է, և իմ կարծիքով, Վ. Սարգսյանի գաղափարախոսություն արտահայտվում է ռուսերեն «Сила есть, ума не надо» նախադասությամբ. 1998 թ. նախագահական ընտրությունների երկու փուլերում էլ հաղթեց Կ. Դեմիրճյանը և նրան նախագահ դառնալը խոչընդոտեց հենց Վ. Սարգսյանը՝ ու այն ժամանակվա մասսայական ընտրախախտումները չֆիքսվեցին այն պատճառով, որովհետև Դեմիրճյանն իր կոմնակիցներին հրահանգեց դադարեցնել)։ Արդեն շատ-շատերի համար պարզ է, որ 1998թ. հեղաշրջումը իրականում կապ չուներ Ղարաբաղի հարցի հետ, նպատակը լրիվ ուրիշ էր՝ Հայաստանի ֆորպոստացումը և ստահակների անհագուրդ հարստացումը «մեծ եղբոր» հովանավորչությամբ (Ստրատեգիական ոլորտները չնչին պարտքի դիմաց Ռուսաստանին զիջելը, Սերժին ռուսական հատուկ ծառայությունների շքանշանով պարգևատրելը, արդեն ռուսական ընկերություններին պատկանող հայռուսգազարդի և էլ. ցանցերի միջին օղակների ղեկավար պաշտոններում քրեական անցյալ կամ հակումներ ունեցող մարդկանց նշանակումները ու այդ «կադրերի» հետագա անցումը պետական պաշտոնների ամենևին էլ պատահական չեն)։ Հեղաշրջումից հետո ժամանակին կարկառուն հհշական Վ, Սարգսյանին քաղաքական գործոն դառնալու համար կուսակցություն էր պետք ու նրա ընտրությունը կանգնեց հենց հանրապետական կուսակցության վրա, որի կիսաֆաշիստական գաղափարախոսությունը, այսպիսով, դարձավ Հայաստանում իշխող։ Դրանից հետո մասսայաբար այս կուսակցության մեջ հայտվեցին կերակրատաշտին մոտենալու ձգտող, առնետավազքի մեջ հմտացած մարդիկ, որոնց հիմնական գաղափարախոսությունը արդեն հայտնի առակի խոզի «մենակ կաղին ունենամ» արտահայտությունն է։ Հոկտեմբերի 27-ից հետո, գլխատված կուսակցության լիդերների «ընդվզումների» արդյունքում ստանալով վարչապետի պաշտոնը, հանրապետականը լիովին լծվեց ավազակապետության կերտման գործընթացին։ Ա. Մարգարյանին իբրև հակակշիռ ներկայացնողներին հիասթափեցնեմ. նա վարչապետական լծակներ ուներ, բայց այնպիսի լիազորություններով, ինչպիսին նրա համար նախատեսել էր իշխող տանդեմը, իսկ նրա նվիրած ատրճանակներից կատարած սպանությունների քանակը արդեն լավ բնութագրիչ է։ Երբ Սերժը ցանկացավ նախագահ դառնալ, ապա նրան կուսակցություն էր պետք, ու նա դարձավ հանրապետականի ղեկավար։ Հիմա ես հարց եմ ուղղում ընթերցողին. եթե հանրապետականը կուսակցություն է, ապա ինչպե՞ս է պատահում, որ իշխանական անսպառ լծակներ ունեցող ցանկացած մարդ մտնում է և անմիջապես հայտնվում է ամենավերևում, նամանավանդ Սերժ և Վազգեն Սարգսյանների դեպքում՝ նախկինում կոմունիստական և հհշ-ական անցյալ ունեցող և ըստ իրենց տերմինոլոգիայի «ալան-թալանի» մասնակիցներին (անտեղյակներին տեղեկացնեմ, որ Վ. Սարգսյանը ազատված կոմերիտական պաշտոնյա է եղել մինչև շարժումը)։
Սույն կուսակցության ներկայացուցիչների հայտարարությունները լսելիս մարդու մտքով միայն մի բան է անցնում. Գեբելսի գործն անմահ է, այնպիսի ստախոսություն, ինչպիսին օգտագործում են Շարմազանովը, Գ. Սահակյանը, Դ. Հարությունյանը և ռեժիմի մյուս պնակալեզները, նրա մտքով նույնիսկ չէր էլ անցնի երևի։ Մարտի 1-ի դեպքերի կապակցությամբ մեղավորելով Տեր-Պետրոսյանին, էս մարդիկ փաստորեն ինքնախոստովանական ցուցմունքներ են տալիս և սրանց ասածը փաստորեն մի բանի է հանգում. մի թե Տեր-Պետրոսյանը չգիտեր, որ իշխող տանդեմը կրակելու է ժողովրդի վրա, և, քանի որ նա գիտեր ու առաջնորդեց ժողովրդին անրդարությունների դեմ պայքարի, ուրեմն մեղավորն ինքն է։ Եթե պրոպագանդիստական ողջ աղբը կողքի ես դնում, ապա իրականությունը սա է։ Եվ, որովհետև, սույն կուսակցությունը իր առջև «ազգային» նպատակներ է դրել, այդ «նպատակների» կատարման ճանապարհին իրենց հաբռգելուն, ալան-թալանին, օրենքներն արհամարհելուն (դե հանուն «ազգայինի» գործողություններն օրենքից վեր են) ընդդիմացող ցանկացած անձ, որը պայքարում է սահմանադրությամբ իրեն վերապահված իրավունքների համար, ազգի, պետականության թշնամի է, թուրքամետ և այլն։ Ի դեպ, վերջին նախադասությունը վերաբերում է նաև ՀՅԴ-ին ԱԺ հապավումն իր անվանման մեջ ունեցող տարատեսակ «կուսակցություններին»։
2. ԲՀԿ.
Այս կուսակցության գոյությունն ինքնին զավեշտ է։ Նախ նշենք, որ 1998թ. հեղաշրջումից հետո ընտրական օրենքների հաջորդական փոփոխությունները և այդ օրենքների կիրառումն ապահովող կառույցները բերեցին այնպիսի վիճակի, որ Հայաստանում ընտրություն որպես այդպիսին տեղի չի ունենում, տեղի է ունենում ընտրություն կոչվող միջոցառում՝ արևմուտքի աչքին թոզ փչելու և դոնոր կազմակերպություններից գումարներ մուրալու համար։ Իսկ «ընտրությունը» կատարվում է նախագահական պալատում՝ տնտեսական դաշտում յուրայիններին համապատասխան վճարի դիմաց տնտեսական ոլորտների մենաշնորհների քվոտաների նման։ Եվ այն, որ իբր այս կուսակցությունը մեծ մասսայականություն ունի, իրականությանը չի համապատասխանում, ԱԺ-ում նրա ներկայության չափը կախված է նախորոք պայմանավորված հարաբերակցությամբ։
Իսկ զավեշտն այն է, որ ԲՀԿ-ի գաղափարախոսությունը Գ. Ծառուկյանի քսակն է, և, թող ինձ ներեն այս կուսակցությանն անդամագրված մարդիկ, նրանք իրականում հիշեցնում են Հ. Պարոնյանի «մեծապատիվ մուրացկաններ»-ի հերոսներին։
(շարունակելի)
Здравствуйте!
Извините, что пишу на русском, просто у меня нет арм.шрифтов.
Полностью согласен с изложенным.
Замечу только, что Вашей статье более подходит не приведенная Вами поговорка, а истинное содержание другой поговорки, которая была искажена в советские времена: “Надо молиться, чтобы в здоровом теле был и здоровый дух” (а не “В здоровом теле здоровый дух”).
Ազգայնականությունը ու ազգայնամոլությունը-ֆաշիզմը լրիվ տարբեր հասկացողություններ էն, գլխավորը ինչպես և ինչ ձևով է այն կյանքի կոչվում: Ցավոք հայկական իրականության մեջ շատ կուսակցություններ ու անհատներ էն քողարկվում ազգայնականի գաղափարախոսության ու գաղափարի ետևում կամ էլ տակ: Ոչ ոք չի կարող ինձ համոզել, որ Լևոն Տեր-Պետրոյանը ավելի քիչ ազգայնական գործիչ է, քան իրենց ազգայնական համարող Վահան Հովհանիսյանը, Մուշեղ Լալայանը, Արմեն Ավետիսյանը ու բազում այլ անհատներ:Նունը կասեի նաև ՀՀՇ-մասին, որ այն ոչ պակաս ազգայնական կուսակցություն է, քան ասենք նույն ՀՅԴ կամ ՀՀԿ, ՀՅԴ իշխանության օրօք ունեցել էնք տարացքային կորուստներ, իսկ ՀՀՇ իշխանության օրօք ազատագրել էնք պատմական Արցախի մեծ մասը:
1998թ պետական հեղաշրջումը իրոք մեր երկրի խայտառակությունն ու ամոթն էր, դրա մեջ Վ.Սարգսյանի, Ռ.Քոչարյանի, Ս. Սարգսյանի և այլոց դերակատարությունը շատ մեծ էր, բայց չպետք է մոռանալ տալ նաև այն անձանց անուններն, ովքեր դավաճանելով ՀՀ Նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանին, նպաստեցին այդ հեղաշրջման իրականացմանը:
Վազգեն Սարգսյանը բազում սխալների, թերացումների կողքին կարելի է ու պետք է դնել նրա կողմից կատարած բազում առաքինի, վեհ ու հերոսական գործերն ու սխրանքներն: Այն, որ Վազգեն Սարգսյանը հրեշտակ չէր բոլորս գիտենք, բայց պետք չէ նրան ամենուր հրեշի կերպարանքով ներկայացնել ու ամեն քայլափոխ նրան հայհոյել:
Հարգանքերով`
Արմեն
Վ. Սարգսյանի մարտական ընկեր, ՀՀ առաջին ու միակ ազգընտիր Նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի համախոհ
_Aio,Kanzi Tkarné Zgtym Hachoyanal Amboxin ev Arjananal Nra Yshadrytiané: Xexche Ain Joxovyrdé,Erb Nra Arachnordn Aveli Paraser e,Kan Hancharex………
Kataryal Anezk é Arachnordi Tgitytyné,Esakanytyné,Naxanzé: Chka Aravel Zarhyreli Tyin,Kan Vat Orinakn Arachnordi,vor Misht Varakich e:
Esaka`n e Anasnanym en Nra Het Arnchvoxneré:
Zyil e Mtavorapes Hogevor Hnavacharner en Darnym Nra Ishxanytyné Vaieloxneré:
- 1920 Tvakan Noyemberi 14 in’- Garegin Njdeh:
Բոլոր հայերեն բայց ոչ մեսրոպատառ գրողներին առաջարկում եմ կամ բեռնավորել հայերեն ֆոնտեր ու գրել հայերեն կամ էլ օգտվել http://www.hayeren.am կայքից: Սեղմելով «Ստեղնաշար» թաբը դուք հնարավորություն եք ստանում տպել հայկական տառերով: Հավաքեք ձեր տեքստն ու այն պատճենելով (copy/paste) տեղափոխեք այստեղ: Իհարկե, հայերեն տառերով տպելն ավելի պատասխանատու արարք է, որովհետեւ ստիպված պիտի լինեք ուշադրություն դարձնել նաեւ տառասխալներին, բայց չէ՞ որ քննարկման առարկայի նկատմամբ հարգանքից ելնելով արժե գործադրել այդ ճիգը: Կարծում եմ գաղտնիք չէ, որ հայերեն գրագետ գրված մեկնաբանությունն ավելի լուրջ է ընկալվում: Յուրաքանչյուրը հասարակության զարգացոման իր ներդրումը սկսում է իրենից:
Amenen karevor@ Nikolin u Levonin yerk’khosutyunn e.
Kardatseq yev haskatseq.
Khosqs, nakh yev araj, serzhantnerun e ughghvatz.
Merinneru vra, kaskatz ch’unim.
Chari verj@ mot e.
Haghtel enq.
Payqar, payqar minchev verj.
H.G. Bolor @nkernerun - voghjuyn, voghjuyn!
HHaykin - shnorhakalutyun.
Հայրենիքը կամ ազգը պատկանելություն են և դրանց նկատմամբ սերը շատ անձնական, անհատական զգացում է: Դրանք գաղափարախոսություն (ideology) չեն և չեն կարող լինել քանի, որ դրանք գաղափարներ (idea) չեն և հետևաբար վեր են գաղափարախոսությունից:
Երբ հայրենիքի նկատմամբ սերը, այն է հայրեասիրությունը (patriotism) ստորացվում է հավասարեցվելով գաղափարախոսության, որն է ազգայնականությունը (nationalism), այն (հայրենասիրությունը) վերածվում է գործիքի, ծառայեցվելով քաղաքական կամ մի խումբ մարդկանց նպատակներին:
Առաջին դեպքում օրինակ բերենք նացիզմը (նացիոնալ սոցիալիզմ): Հիտլերը ազգասիրությունը միաձուլեց սոցիալիզմի քաղաքական գաղափարախոսության հետ և այսպիսով, ազգային հողի վրա սկսվեց հալածանքը այլ գաղափարախոսություների նկատմամբ՝ համակենտրոնացման ճամբարները լցնելով սոցիալ-դեմոկրատներով, կոմունիստներով, լիբերալիստներով, անարխիստներով և այլ մարդկանցով որոնք պակաս հայրենասեր չէին:
Մի ուրիշ դեպքում՝ հայրենասիրությունը կամ ազգասիրությունը փորձվում է վերածել գաղափարախոսության ինչպիսիք են ցեղակրոնությունը, Նժդեհականությունը կամ ֆաշիզմը:
Սրանք հետևանքն են 19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզբի իրավիճակին, որը ազգությունների մեծածավալ ազատագրման և ինքնահաստատման պայքարի ժամանակաշրջան էր: Դա նաև մի շրջան էր, երբ ծնվում էին նոր քաղաքական, գիտական, փիլիսոփայական ուղղություններ և գաղափարները: Ահա այս էր պատճառը, որ շատ դեպքերում հայրենասիրությունը միախարնվեց քաղաքական գաղափարախոսությունների հետ (նացիզմ) և որոշ դեպքերում էլ դարձվեց որպես ինքնուրույն գաղափարախոսություն (ֆաշիզմ):
Այսօր՛ 21-րդ դարում մարդկությունը տեսել է դրանց արդյունքները, արհավիրքները և հասկանում է, որ հայրենասիրութունը գաղափարախոսություն չէ: Դա շատ մարդկային ու անձնական է: Ավելին՝ դա ունիվերսալ է- հատկանշանական բոլոր ազգերին:
Հետևաբար ՀՅԴ-ն կամ ՀՀԿ-ն կամ նմանատիպ այլ կուսակցություններ ոչ այլ ինչ են քան սնանկ ու հնամաշ: Նրանք պատրաստ չեն 21-րդ դարին և իմ համոզմամբ սա է նրանց անկողմնորոշված ու անգաղափար գործունեության պատճառը: Եթե սա հստակ չէր անկախության տարիներին ապա ավելի ընդգծվեց հիմա, երբ մենք արդեն ապրում ենք նոր փուլում՝ ունենք անկախ Հայաստանում ծնված գիտակից սերունդ:
Հ.Գ. Կարծիքս վերածվեց վերլուծական հոդվածի: Թերևս որոշակի մշակումից հետո այն հրատարկեմ հոդվածի ձևով:
Շատերի մոտ առկա է մի տեսակ թյուրըմբռնում ֆաշիզմի և Նժդեհականության նկատմամբ:
Օրինակ` մարդիկ կան, որոնք, ֆաշիզմը նույնականացնելով ցեղակրոնության /ակա` նժդեհականության/ հետ, վստահ են, որ դրանց միջեւ տարբերություն չկա: Սակայն ֆաշիզմը չի կարելի նմանեցնել նժդեհականության հետ: Քանի որ Նժդեհը` ինքը, կողմ չէր տեսակետին առ այն, որ մենք միակ ազգն ենք աշխարհում և մյուսները մեզ հետ հավասար չեն կարող լինել: ԻՍկ ահա ֆաշիզմի բուն էությունը կայանում է հենց դրանում:
Տեսեք, ՀՀԿ-ն իբր թե ընդունել է Նժդեհականություն, բայց այդ կուսակցության մեջ չես գտնի գեթ մեկ արարածի, որ գոնե իմանա թե երբ է ծնվել ու մահացել Նժդեհը:
Իսկ Նժդեհականություն ընդունելով` վերոհիշյալ կուսակցությունը միայն քաղաքական խնդիր է լուծում` նպատակ հետապնդելով միայն արատավորել գաղափարը, որից անկասկած ինքը զուրկ է:
Իսկ ֆաշիզմ` խոր նացիոնալիզմ, մեր կուսակցություններից ՀՅԴ-ի մոտ է առկա: Սրա հետ չի կարելի վիճել: Տեսեք, ՀՀԴ-ն միշտ կրկնում է, որ մենք ունենք 3 ճակատ, միշտ բարձրաձայնում է միակ ազգ լինելու մասին, Ստամբուլը արյան ծով դարձնելու իր ցանկության մասին: Կուսակցությունը միշտ էլ առանձնացրել է հայությանը համաշխարհային ազգի գաղափարով: Ի դեպ, այդպիսի մտքեր կնկատեք նաեւ Վազգեն Մանուկյան երբեմնի գործչի գաղափարներում:
Բոլորդ գիտեք, կարծում եմ, որ նացիոնալ-ֆաշիստական գաղփարախոսությամբ կուսակցություննրը արգելված են Գերմանիայում: Ու ոչ ոք չի էլ մեղադրում Գերմանիային դեմոկրատիայից հեռանալու մեջ:
Այդպիսով` Հայաստանում եւս պետք է փակվի ՀՀԴ-ն: Այդ կուսակցությունը միշտ պղտորել է` սկսած իր ստեղծոմից` 1890 թ-ից, թե’ համիդյան ջարդերի, թե 1913-18 թթ-ի ջարդերի ժամանակ, թե Առաջին Հանրապետության` իր իշխանատենչության մոլուցքով,թե’ Բաթումի ու Ալեքսանդրապոլի խայտառակություններով, թե’ Կարսի ու Մոսկվաի պայմանագրերի ապականմամբ, թե’ հիմա: Քանի որ Վազգեն Սարգսյանից խոսք գնաց, որպես ի գիտություն նշեմ նաեւ, որ նա, չիմանալով պատմության սեւ անցքերը, անհեռատեսորեն դեմ դուրս գալով Տեր-Պետրոսյանին, թույլ տվեց իշխանության գալ դաշնակներին…. հետեւանք, որի պտուղները հիմա էլ քաղում ենք… ու թե ոնց պետք է վերացնել, արդեն բացարձակ այլ խմդիր է, որի մայրուղին, անկեղծ ասած, չեմ տեսնում դեռ:
@Philosopher (f5blog)
Նժդեհի հայրենասիրության կամ բարձր զինվորական ունակությունների մեջ կասկած չկա, բայց նրան չէի համարի որպես քաղաքական թեորիստ կամ գործիչ:
Չպետք է մոռանալ, որ Նժդեհը դաշնակցական էր և հետո ցեղակրոնության հիմնադիրը, որը հանդիսանում է Դաշնակցական Երիտ թևի հիմքը:
Նժդեհի գրածներին ծանոթ եմ և ասեմ- որ որոշ տեղերում նա նույնիսկ Հիտլերին է թողնում ստվերում (փորձել եմ նաև կարդալ Հիտլերի «Մայն Քամֆ»-ը):
Philosopher-ին….
Լրիվ համամիտ եմ ձե՞ր հետ և ավելացնեմ միայն, որ ԼՏՊ-ին անկախ ի՛ր մանր մունր սխալ քայլերից, պետք է շնորհե՛լ Համայն Հայության ազգային հերոսի կոչում, միայն ու միայն ՀՅԴ կուսակցությունը փակելու համար։
Երկխոսությունը կենսական անհրաժեշտություն է, քաղաքական կալանավորներին ազատելու և իշխանափոխությունը խաղաղ իրականացնելու համար: ՀՅԴ կամ որևէ կուսակցության գործունեությունը չպետք է կասեցնել կամ էլ փակել, այն ուղակի պետք է ծառայեցնել/ուղղորդել միմիայն Հայաստանի Հանրապետության պետական և ազգային շահերին : Գարեգին Նժդեհին և նրա ուսմունքը քնադատողներին առաջին հերթին հարկավոր է ուսումնասիրել նրա կյանքն ու գործունեություն և աշխատություները, որից հետո խոսել նրա և նրա կողմից ստեղծված ուսմունքի մասին:
@Արամ Hargeli Aram_ Es Shat Erkar Porzezi Ogtvel Vernshvaz Kaikiz…..Baiz Zavok Chstazvez - Ynenal,Haeren Tarer ev Grel Haerenov!!!!!
Inz Tvyma ka Ansargytyn ……..
Zexé Haiytian Entranin e,Seryzké: Zexi Gernpatakne Havitenakaznel Ir Tesaké:- Zexi Hamar Anpoxarinelie HAIRENIKÉ ev ANKAXYTYNN Anhrajeshte,Inchpes TTvazin: Zexé Hanyn HAIRENIKI Martnchyme y Nahatakvym:
Isk Joxovyrdé Haiytian Amboxamet,Chkoxmnoroshvaz,Tatanvox Tarrne.
Joxovyrdn Arachnordvyme Hatvazakan Shaherov,Isk Zexé HAMAZGAIN:
Joxovyrdé Davanankneri y Kysakzytynneri Xarnamboxe,Isk Zexi Mech Bazarvym en Kronakan y Kaxakakan Bolor Yxxytynneré:
Joxovyrdn Ardarytyn ev Aprely Iravynk Axersoxe,Zexé Drank Nvachox y Hastatox:
Joxovyrdé Harmarvyme Anparynak Vichaki, Zexé Chi HANDYRJYM STRYKI SHXTANER:
Joxovyrdé Neraryme Otar Mshakyité ev Apazgaianym, Zexé AZGAINAZNYME NERARAZÉ:
1920 Tvakan..Dektember 25.Garegin Ter-Harytynyan.NJDEH:
Es Vonz Porzym em Inchpes Motenym em Ais Xoskerin_Chem Karoxanym Gtnel Inchvor Mi Ban,Voré Karelie Hamematel (Fashizmi) - (Zairahexakanytian)…(Dashnakzakan) 21 rs Darym Anéndyneli, Kam Aravel Evs HakaHaikakan…HakaPetakan…HakaMardkain…Kocher kam Gaxaparaxosytynner:
Yrish Bane Erb Vorosh Yjer(Lini Nerkais) Karoxen Ais Amené Ogtagorzel Vorpes Jamanakavor Xaxakart (Xaxamoli Pitakov):
Baiz Ete Ka Zankytyn Apa Yrakanchyre Karoxe Ysymnasirel Ngdehi (Ysmynke)ev Verznael Ain Anarat Korize, Vorn Vor Arkae:
Արմենին
Ազգայնականության կամ ազգայնամոլականության մասին խոսակցությունները մի երկրի ներսում, որի բնակչության 90 տոկոսը միատարր է, ավելորդություն է, որովհետև ցանկացած գաղափար իր ձևով է պատկերացնում ազգի, պետության զարգացումը և ինչպես քաղաքակիրթ աշխարհում, այդ ամենը պետք է որոշվի ընտրություններում ժողովրդի կողմից։ Այսինքն այս մեկը այս մյուսից ավելի ազգային է տիպի խոսակցությունները, կներեք, իզուր ջուր ծեծել է նշանակում։ Ավելին, սեփական հայրենասիրությունն ու ազգասիրությունը գովազդող ցանկացած մեկը իրականում թքած ունի թե հայրենասիրության, և թե ազգասիրության վրա, որովհետև իրական հայրենասիրությունը դա սեփական երկրի զարգացմանը նպաստելն է, նրա քաղաքացիների (անկախ ազգությունից) իրավական և սոցիալական պաշտպանվածության ապահովումը, երկրի վարկի միջազգային չափորոշիչներին իրական համապատասխանեցումը՝ մարդու իրավունքների, տնտեսական ազատությունների և արդի աշխարհում ընդունված այլ ստանդարտներին համապատասխան։
Իսկ ազգային պետությունն ինքնին նշանակում է, որ այնտեղ պետականորեն են ապահովվում ազգի բարգավաճման համար նպաստավոր պայմանները բոլոր բնագավառներում և ցանկացած գաղափար ինչ որ ձևով նպաստում է դրան՝ բազմազանության միջոցով ավելի հարստացնելով այն։
Թե չէ ինչ է կատարվում. իրենց ծրագրերում «ազգային» բառը բազմաթիվ անգամ օգտագործող կուսակցությունը երկրում այնպիսի պայմաններ է ստեղծել, որ օրվա հացը վաստակել չկարողանալու պատճառով մարդիկ ընտանիքներով լքում են Հայաստանը և ուզենք թե չուզենք, այդ ընտանիքների 3-րդ 4-րդ սերունդի 60-80 տոկոսը կորած է Հայաստանի համար, այնտեղ ծնված տաղանդները հարստացնելու են այլ երկրների ու ազգերի մշակույթը։
Վազգեն Սարգսյանի մասով. Լսելով նրա 50-ամյակին նվիրված միջոցառումներում իր ելույթներից մեջբերումները և նրա ուզած Հայաստանը ուրիշ պետք էլիներ, 2 տարում ինչ-որ հարցեր պիտի լուծեր, կամ նրա հերոսությունը կամ «Վազգեն Սարգսյանը բազում սխալների, թերացումների կողքին կարելի է ու պետք է դնել նրա կողմից կատարած բազում առաքինի, վեհ ու հերոսական գործերն ու սխրանքներն»…
Չեմ հասկանում, մեզ նոր Լենին պապի է պետք հա՞։ Թե Սամվել Բաբայանը կամ Մանվել Գրիգորյանը հերոսներ չե՞ն ու այսօր նրանց գործունեությունը, ցոփությունը ում հաշվին է՞։ Պատերազմում հաղթել է հայ ժողովուրդը և Վ. Սարգսյանը երկիրը այդ տարիներին ղեկավարող թիմի անդամներից մեկն է, որի դերն իհարկե շատ բարձր էր։ Բայց փաստն այն է, որ ինքը դավաճանեց այդ թիմին ու նպաստեց այդ թիմի հասցեին հանիրավի մեղադրանքների բազմացմանն ու արմատավորմանը, ազգի վզին փաթաթեց այսօրվա ռեժիմին (եթե 1998թ. նա չեզոքություն պահպաներ, Քոչարյանը «ընտրվելու» շանս չուներ)։ Իսկ սպարապետի կոչում տալը և ժողովրդի մեջ հետևողականորեն արմատավորումը, համենայն դեպս, իմ կարծիքով իրականությանը չի համապատասխանում թեկուզ այն պատճառով, որ սպարապետը գերագույն հրամանատարին անօրինական ճանապարհով, փաստի առջև կանգնեցնելով (ԱԺ առնետավազքի մասին է խոսքը ու թե ինչ մեթոդների կիրառման արդյունքում դա տեղի ունեցավ) հրաժարականի չի մղում, հետո չի բռնանում ժողովրդի կամքի վրա՝ չընտրված նախագահին նրան պարտադրելով։ Իսկ 1996թ. Հայաստանի վարկն միջազգային ընկավ ոչ այնքան ընտրությունների և դրա հետ կապված իրադարձությունների պատճառով, այլ նրա համար, որ պաշտպանության նախարարը հեռուստատեսությամբ ասաց, որ սրանք 100 տոկոս էլ հավաքեին, ով էր թողնողը և դրանից հետո պաշտոնանկ չարվեց։
Իսկ ինչ վերաբերում է նրան, որ ինքը հասկացավ կամ չհասկացավ. կներեք, բայց այսօր ո՞վ է այդ հասկացողը կամ չհասկացողը։ Վ. Սարգսյանը իրեն վեր դասեց օրենքից, նախագահներ էր հանում, նշանակում (ցանկացած անձ, ինչպիսի վաստակ էլ որ ունենա, օրենքից բարձր չպիտի լինի) և այն, ինչ այսօր Հայաստանում կատարվում է, հենց դրա հետևանքն է։ Թե չէ Սերժ Սարգսյանն էլ վատ չի ճառում ու լավ-լավ բաներ ասում, իսկ թե ինչքանով է դա համապատասխանում իրականությանը, մենք ականատես ենք։ Իսկ Վ. Սարգսյանի հավաքած թիմի պահվածքին մենք ականատես եղանք 1999թ. հոկտեմբերի 27-ից հետո. և այդ մարդկանցով ու օրենքները սեփական հայեցողությամբ կատարելով հզոր Հայաստան պետք է կառուցվեր։
Վ. Սարգսյանն իրոք վաստակ ունի, բայց ոչ պակաս վաստակ ունեն նաև այլ մարդիկ, ես անուններ չեմ հրապարակում միայն այս վեճն անիմաստ չշարունակելու համար։
Այսօրվա անօրինականությունների սկիզբը հենց Վ. Սարգսյանի՝ իրեն ազգի փրկիչ ու օրենքից վեր համարելն էր՝ հանուն ազգի ապագայի։ Ըստ էության նույն բանն է անում նաև իշխող ռեժիմը, միայն թե այս դեպքում ազգի ապագան իշխողների անձնական բարեկեցությունն է։
Մեզ փրկիչներ, ֆետիշացված անձեր ու ամպագոռգոռ լոզունգներ պետք չեն, մեզ պետք են օրենք հարգող և օրենքի շրջանակներում գործող մարդկանց հասարակություն, այդ դեպքում միայն իրենց իրական տեղերում կլինեն արժանավոր մարդիկ, որոնք ունակ կլինեն բազմապատկել Հայաստանի համբավն ու բարեկեցությունը։ Հակառակ դեպքում ազգը լինելու է դոդի, մկան ու նման տիպի անձանց ճորտերը։
Նախ արի չխառնենք ազգայնականութունը ազգայնամոլության հետ, դրանք տարբեր հարթություններ վրա գտնվող արժեքներ են: Ես ազգայնական եմ, բայց ոչ ազգայնամոլ և բնականաբար կարող եմ և պատրաստ եմ խոսել միմիայն ազգայնական գաղափարախոսության շուրջ: Այսօր ես Հայաստանում չեմ տեսնում այն ազգայնական կուսակցություն, որի անդամ կարող եմ լինել ու բնականաբար ես այդ կուսակցություներին ու նրանց գաղափարախոսությանը չեմ էլ փորձի պաշտպանել ու ժամանակ վատնել դրա վրա: Վազգեն Սարգսյանը իմ ընկերն է եղել ու կմնա, նա իմ հիշողության մեջ կմնա այնպես, ինչպես եղել է իրականում, որպես ընկեր, քաղաքական, պետական ու զինվորական գործիչ, ես երբեք նրան չեմ սրբացրել, ընդունել եմ անյպես ինչպես ինքը կա:
Նախ արի չխառնենք ազգայնականութունը ազգայնամոլության հետ, դրանք տարբեր հարթություններ վրա գտնվող արժեքներ են: Ես ազգայնական եմ, բայց ոչ ազգայնամոլ և բնականաբար կարող եմ և պատրաստ եմ խոսել միմիայն ազգայնական գաղափարախոսության շուրջ: Այսօր ես Հայաստանում չեմ տեսնում այն ազգայնական կուսակցությունը, որի անդամ կարող եմ լինել ու բնականաբար ես այդ կուսակցություներին ու նրանց գաղափարախոսությանը չեմ էլ փորձի պաշտպանել ու ժամանակ վատնել դրա վրա: Վազգեն Սարգսյանը իմ ընկերն է եղել ու կմնա, նա իմ հիշողության մեջ կմնա այնպես, ինչպես եղել է իրականում, որպես ընկեր, քաղաքական, պետական ու զինվորական գործիչ, ես երբեք նրան չեմ սրբացրել, ընդունել եմ այնպես ինչպես ինքը կա:
“Մոլորյալ սպարապետը”: Դժվար է դատելը: Բայց որ երրորդ հանրապետության լիդերները այսօրվա Հայաստանը չէին պատկերացնի նույնիսկ իրենց մղձավանջային երազներում, դա փաստ է:
Փաստ է նաև այն, որ սխալները պետք է ուղղել: Ի վերջո ժամանակը ցույց տվեց, որ եղել են շատ սխալներ: Եկել է դրանք ուղղելու ժամանակը: Գործել է պետք:
Սխալները միանշանակ պետք է ուղղել և սրբագրել, հետագայում այն չկրկնելու համար:
Վազգեն Պ.-Ձեր հետ շատ հարցերում համամիտ եմ, բայց կարծում եմ հոդվածը հրապարակելու հարցում շտապել եք, այսօր մեզ համախմբվելա պետք:
Իսկ ես լիովին կիսում եմ Վազգեն Պ.-ի տեսակետը:
Հարցը կիսելու կամ չկիսելու մեջ չի, հարցը շարժման մեջ պառակտում չմտցնելու մեջ է: Այսօր մեզ պետք է ուղղել և սրբագրել բոլոր սխալները, հետագայում այն չկրկնելու համար: Շարժման ուժը ու հաղթանակի գրավականը, նրա հավաքական համախմբման մեջ է, ինչպես դա եղավ համազգաին շարժման ժամանակ:
Չեմ կարծում, որ իրերն իրենց անունով կոչելը պառակտման է տանելու: Շարժման իրական նպատակը երկրում օրինականության հաստատումն է: Իսկ թե իրականում մենք ինչի համար ենք հայտնվել այս իրավիճակում`կարծում եմ պարզից էլ պարզ է, 1998թ. հեղաշրջումն առանց Վազգեն Սարգսյանի մասնակցության հնարավոր չէր, և այդ չգիտակցելը հղի է հետագայում նույնպես նմանօրինակ իրավիճակների առաջացմանբ, այդ իսկ պատճառով իրերը պետք է կոչել իրենց անունով:
Երբ անձը ինչ-ինչ վաստակների համար համընդհանուր ճանաչման է հասնում, այնուհետև հանգամանքների բերումով հզոր ուժային լծակների է տիրում, ապա քծնողների բազմության առկայությունը նպաստում է տվյալ անձի մեծամտացմանը ու իր հնարավորությունների գերագնահատմանը, սեփական եսի անսխալականությանը։ Ահա թե ինչու էր Վ. Սարգսյանը իրեն վեր դասում օրենքից ու իրավասու համարում որոշելու, թե ով պիտի նախագահի երկրում, իսկ նախագահի ընտրությունը դա ժողովրդի իրավասությունն է, և ոչ թե ուժային լծակին տիրապետող որևէ անձի կամ խմբի։
Մենք պետք է բացառենք նոր «փրկիչների» առաջացումը, որոնք որպես կանոն իրենց վեր են դասում օրենքից, իսկ դրա համար նախ պետք է իմանանք թե ինչու Հայաստանը, պատերազմում հաղթելուց, տնտեսական ռեֆորմները ծանրագույն պայմաններում իրականացնելուց հետո, երբ արդեն մարդիկ վերադառնում էին, զանազան միջազգային ծրագրեր էին իրականացվում, որոնք պետք է բերեին նորմալ սոցիալական իրավիճակի, ձևավորվում էր միջին խավը, մի տասնամյակի ընթացքում հայտնվեց աֆրիկյան ամենահետամնաց երկրների շարքում՝ համարյա բոլոր չափանիշներով։
Ես համոզված եմ, որ Վազգեն Սարգսյանի անունի շուրջը սարքած փուչիկը ինչքան շուտ պայթեցնենք, այնքան ավելի քիչ հավանական կլինի հետագայում այդպիսի փուչիկների առաջացումը, ու մենք զերծ կլինենք նմանատիպ հեղաշրջումներից։
Վազգենի “մասնակցությունը և դերակատարությունը” 1998թ պետական հեղաշրջման մեջ պարզից էլ պարզ է և ոչ մեկ, այդ թվում նաև ես, նրա ճակատը դրա համար չենք “համբուրում”, պաշտպանում ու սրբացնում: Եթե ցանկանում էս ճշմարտությունը բացահայտել, ապա գրի նաև բոլոր այն առնետների ու տականքների անունները, ովքեր այդ ճագատագրական պահին դավաճանեցին ու լքեցին ՀՀ Նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանին, դրանով նպաստելով պետական հեղաշրջմանը: Այսօր Վազգենի ով ասես չի “քրֆում”, մոդա է դառել հերոսի կերպար ու էժանագին հեղինակություն ձեռք բերելը, որը պատիվ չի բերում դրա հեղինակներին: Ժամանակն է դադարեցնել Վազգենին հերոսացնելու կամ էլ ստորացնելու գործընթացները և զբաղվել կոնկրետ գործերով:
Մի խնդրանք, եթե ցանկություն կա “քրֆելու” Վազգեն Սարգսյանին, ապա խորհուրդ կտայի դա անել ԱԱԾ-ի կողմից ստեղծված հատուկ կայքերում, մանավորապես http://www.azatamtutyun.am ու չաղտոտել http://www.payqar.net կայքի էջերը:
Հարգանքներով,
Արմեն
Արմենին
Վազգեն Սարգսյանին ոչ մեկը չի քրֆում։ Եթե քեզ նոր Լենին է պետք Վ, Սարգսյանի կերպարանքով, դա քո խնդիրն է։ Տեր-Պետրոսյանին հեռացրեց Վ. Սարգսյանը՝ շինծու, իբր Ղարաբաղը ծախելու մեղադրանքով, առանց նրա դա հնարավոր չէր։ Տեր-Պետրոսյանը այսօր էլ նույն տեսակետին է ինչ 1998 թ. էր, խորհուրդ կտամ կարդալ նրա ելույթը անվտանգության խորհրդում 1998 թ. հունվարին, և հայտնի ուժերի փաստարկներն ուսումնասիրել։ Այսինքն Տեր-Պետրոսյանը այսօր էլ է դեմ Վ, Սարգսյանի այն ժամանակվա տեսակետին (եթե այդ տեսակետը եղել է ընդհանրապես)։ Էլ ի՞նչ Վ. Սարգսյանի գաղափարի մասին է խոսքը։
Իսկ իմ ասելիքն այն է, որ մեզ ուռճացված հեղինակություններ, մանավանդ, որ նորմալ վերլուծելիս պարզվում է որ այդ հեղինակությունն իրականում սեփական անսխալականության մեջ համոզված և իրեն օրենքներից վեր համարող մարդն է, որի գաղափարախոսությունը, եթե հետևում ես նրա կենսագրությանը, ընդգրկում է կոմսոմոլից հհշ-ի միջոցով մինչև հանարապետականություն, և ինչի՞ համար. Իշխանության քաղցր պտուղներից օգտվելու։ Եւ այն, որ իրեն վերացրին, մի եղբոր վրա գործ սարքեցին մյուս եղբորը լռեցնելու համար, ամենևին էլ չի արդարացնում նրան, որովհետև 1998 թ. հեղաշրջման գլխավոր ուժն ինքն էր ու դրա արդյունքում Հայաստանը 70-80 տարով հետ շպրտվեց (կարդա Հ. Մաթևոսյան)։
ԵԹԵ ՍԱ ՉԱՄՐԱԳՐԵՆՔ, ԱՊԱ ԱՊԱՀԱՅՈՒՄ ԵՒՍ ՆՈՒՅՆ ԻՐԱՎԻՃԱԿՆԵՐ ԵՆ ԼԻՆԵԼՈՒ։
Իսկ մնացած առնետների մասով. Այսօր էլ դրանցից ինչքան ասես կան ու լինելու են ու մինչև իրենց առնետությունը չանեն, ոչ մեկի չի հասկանա, որ նրանք առնետներ են։ Այդ առնետներից որևէ մեկը, առանց Վ. Սարգսյանի առկայության 1998թ. որևէ բանի կհասնե՞ր։ Այս հարցին պատասխանիր։
Վազգեն Պ., ես անիմաստ էմ համարում Վազգեն Սարգսյանի մասով քո հետ “բանավիճել”, քեզ էլ լրացուցիչ խորհուրդ կտամ, ջուր ծեծելով մի զբաղվի:
Առաջարկում եմ անուն առ անուն հիշենք 1998թ պետական հեղաշրջման կազմակերպիչների, մասնակիցների, աջակիցների, ինչպես նաև ՀՀ Նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանին դավաճանաց առնետների անունները: Եթե սա չամրագրենք ու չհիշենք, ապա ապագայուն նույն իրավիճակներն են կրկնվելու:
Ցավոք, ողջ բանավեճը հիմնականում ընթացավ շեղված հունով, և այդ «ցեղ» և «ազգ» հասկացությունների նույնացման, ազգը որպես սոսկ «պատկանելություն» խիստ թերի ու ծանծաղ բնորոշման և նման մի շարք պատճառներով: Մեկ օրինակ.
Ըստ Գ.Նժդեհի. « Ցեղը ավելի շուտ հոգի է` քան կավ»: Հարկ է հասկանալ « Ազգը ավելի շուտ հոգի է` քան մարմին», ինչը կատարելապես ճիշտ է, այդու ազգը-«հավաքական հոգի-ներաշխարհը» շատ ավելի խորն, գերկարևոր ու աննյութական գոյացություն է (իմա` էություն, իսկ մարմինը` երևույթ )` քան սոսկ «պատկանելությունը», որը կարող է պարզապես ցեղանուն, ազգանուն, կուսակցություն կամ «արցախյան կլան» լինել:
Միշտ էլ այսպիսի անհեթեթ անհասկացություններ են եղել ու դեռ կլինեն, երբ նույն
նյութը չափում ենք տարբեր կշռաքարերով թե չափանիշներով…
Այստեղ կային «անտիֆաշիստներ» (ես ևս նժդեհական հակաֆաշիստ եմ), բայց ոչ մեկ «ֆաշիստ»: Ներողություն, այստեղ Նժդեհի «ալերգիա» ունեցողներից…